- تعداد نمایش : 61
- تعداد دانلود : 58
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/1953
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .18 .8060
سال : 18
شماره : 12
شماره پی در پی : 118
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 18،
شماره 12،
،
شماره پی در پی 118
سبکشناسی ترجمۀ هزارویک شب هنریه از خراسانی بزنجردی
صفحه
(251
- 273)
زهرا نامدار ، محبوبه خراسانی (نویسنده مسئول)، محسن محمدی فشارکی ، شهرزاد نیازی
تاریخ دریافت مقاله
: مهر 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: دی 1404
چکیده
زمینه و هدف: قدیمترین ترجمه هزارویک شب به فارسی را از آنِ عبداللطیف طسوجی میدانستیم تا اینکه اخیراً ترجمه نویافته ای از این مجموعه به بازار عرضه شد که به ترجمه هنریه معروف است. به دو دلیل ترجمه مذکور حائز اهمیت و شایسته بررسی است: نخست آنکه این ترجمه حدود سی سال پیش از ترجمه طسوجی، یعنی در سال 1229ق. پایان یافته است، آن هم در سرزمین هندوستان. دوم اینکه این ترجمه از روی شاخه سوری هزارویک شب توسط خراسانی بزنجردی انجام شده که قدیمتر و اصیلتر از شاخه مصری است که اساس کار طسوجی بوده است.
روش مطالعه: این پژوهش به روش توصیفی تحلیلی و بر اساس مطالعات کتابخانه ای انجام شده است و درآن ترجمۀ خراسانی در سه سطح زبانی، ادبی و فکری بررسی شده است. محدوده مورد مطالعه، ترجمه هنریه است که به کوشش مهدی گنجوی و میثم علیپور منتشر شده است.
یافته ها: نتایج حاصل از این پژوهش نشان میدهد که مترجم علاقه زیادی به کاربرد سجع و آوردن کلمات مترادف و ترکیبات تازه دارد و بیشتر از طسوجی به آرایش کلام میپردازد. توصیف جزئیات از ویژگیهای نثر وی است. کاربرد فراوان لغات عربی از شاخصه های نثر مترجم است؛ فرضیه وجود لغات هندی در آن ترجمه مردود است. هرچند این ترجمه بیشتر گزارشگر روحیات آفرینندگان گمنام هزارویک شب است تا صدای ذهن مترجم، اما در مواردی نگاه خاص خراسانی در آن منعکس شده که توجه به اخلاق و گزاره های دینی از آن جمله است.
نتیجه گیری: میتوان گفت که طسوجی سیر ساده نویسی در ایرانِ اواخرِ عصر قاجار را پی گرفته و خراسانی بزنجردی نثر مسجع و هنری را برگزیده است و با وجود اندک کاستیها و ضعفها، میتوان ادعا کرد که ترجمه هنریه یک نمونه هنری موفق در عرصه ترجمه از ادبیات جهان به زبان فارسی در سده گذشته است.
کلمات کلیدی
نثر فارسی
, سبکشناسی
, هزارویک شب
, ترجمه هنریه
, خراسانی بزنجردی.
- ابن ندیم، محمدبن اسحاق (١٣٨١)، الفهرست، ترجمه محمدرضا تجدد، تهران: اساطیر.
- انوری، حسن و احمدی گیوی، حسن (1377)، دستور زبان فارسی2، تهران: فاطمی.
- خراسانی بزنجردی، محمدباقر(1401)، هزارویک شب (ترجمه هنریه)، به کوشش مهدی گنجوی و میثم علیپور،2 جلد، تهران: مانیا هنر
- بهار، محمدتقی(1369) سبکشناسی، سه جلد، چ. پنجم، تهران: امیرکبیر.
- ـــــــــــــــــــ (1344) دیوان اشعار، ج.1، تهران: امیرکبیر.
- پینالت، دیوید (1389) شیوه های داستانپردازی در هزارویک شب، ترجمه فریدون بدره ای، تهران: هرمس.
- خیامپور، عبدالرسول (1375)، دستور زبان فارسی، چ10، تهران: کتابفروشی تهران.
- درّی، نجمه (۱۴۰۱)، «هزارویک شب هنریه ترجمه خراسانی بزنجردی (مقایسه تطبیقی ساختمان روایی حکایتها با ترجمه عبداللطیف طسوجی)»، فرهنگ مردم ایران، ش. 71، صص 87 - 108.
- دهخدا، علی اکبر (۱۳۷۷) لغتنامه، تهران: دانشگاه تهران، ذیل لغات.
- رجایی، محمد خلیل(1376) معالم البلاغه در علم معانی و بیان و بدیع، شیراز: دانشگاه شیراز.
- شریعت، محمد جواد(1364) دستور زبان فارسی، تهران: اساطیر.
- شمیسا، سیروس (1387) سبک شناسی نثر، چ. 11، تهران: میترا.
- ـــــــــــــــــــ (1386) نگاهی تازه به بدیع، چ 8 ، تهران: میترا.
- ـــــــــــــــــــ (1393) کلیات سبک شناسی، چ 5، تهران: میترا.
- ـــــــــــــــــــ (1372) بیان، چ 3، تهران: فردوس.
- علینقی، حسین و محسنینیا، ناصر(1399) «سبکشناسی لایه آوایی اشعار کمالالدین اسماعیل و اثیر اومانی بر اساس سبکشناسی لایه ای»، مجله متن پژوهی، ش. 83،
- فتوحی، محمود (1392) سبکشناسی: نظریه ها، رویکردها و روشها، چ 2، تهران: سخن.
- فیروزی مقدم، محمود و همکاران (1401) «معرفی و بررسی ویژگیهای متنشناختی نسخه خطی هزارویک شب، ترجمه محمدباقر خراسانی بزنجردی (نسخه هنریه)»، پژوهشهای نسخه شناسی و تصحیح متون، ش. 1، صص 134-160
- کزازی، میرجلالالدین (1373) بدیع (زیباشناسی سخن فارسی)، چ. 2، تهران: کتاب ماد.
- مارزلف، اولریش و فن لیوون، ریچارد (زیر چاپ)، دایره المعارف هزارویک شب، ج. 1، ترجمۀ محبوبه خراسانی، تهران: علمی و فرهنگی.
- محجوب، محمد جعفر (1383) ادبیات عامیانه ایران، به کوشش حسن ذوالفقاری، جلد 1 و2، تهران: چشمه.
- محمدی رایگانی، شکوفه و همکاران (1399)، «بازتاب مَثَل و تمثیل و کارکرد آن در هزارویک شب»، ماهنامه سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، سال سیزدهم، ش. 50.
- مسعودی، علی بن الحسین (١٣٨٢) مروج الذهب و معادن الجواهر، ترجمه ابوالقاسم پاینده، چ. 7، تهران: علمی و فرهنگی.
- مصفی، ابوالفضل (1357)، فرهنگ اصطلاحات نجومی، تبریز: دانشگاه تبریز.
- ناتل خانلری، پرویز (1373)، دستور تاریخی زبان فارسی، به کوشش عفت مستشارنیا، چ3، تهران: توس.
- همایی، جلالالدین (1370)، فنون بلاغت و صناعات ادبی، چ. 7، تهران: هما.
- واعظ کاشفی، میرزا حسین (1369) بدایع الافکار فی صنایع الاشعار، به تصحیح میرجلالالدین کزازی، تهران: مرکز.
- وحیدیان کامیار، تقی و عمرانی، غلامرضا (1381)، دستور زبان فارسی(1)، چ3، تهران: سمت.